Ngày lịch sử Syria sang trang

Một bức tranh vẽ Hamza Ali Al-Khateeb 

Tôi có follow một trai người Syria trên Insta. Hôm qua thấy anh này đăng clip giải thích tại sao người Syria ăn mừng khi lật đổ được chế độ Assad trong khi tương lai của Syria vẫn còn hỗn loạn chưa biết tình hình sẽ như thế nào. Anh này nhắc đến một cái tên mà tôi từng đọc được cách đây cũng khá lâu: Hamza Ali Al-Khateeb.

Năm 2011, Hamza - một cậu bé 13 tuổi ở Syria cùng người thân của mình xuống đường phản đối chính quyền của tổng thống Assad. Cậu bé mất tích trong vòng 1 tháng. Khi được trả về với gia đình, Hamza đã là một thân thể bất động, trên người bầm dập đầy vết tra tấn còn bộ phận sinh dục bị xẻo mất. Sự tàn ác, vô nhân tính với một cậu bé mới chỉ 13 tuổi đã góp phần thổi bùng sự căm phẫn trong dân chúng Syria. Họ đã chờ 13 năm để thấy cảnh Assad vội vàng cuốn gói rời khỏi đất nước, chạy một mạch sang Nga. Dù tương lai còn chưa định hình nhưng trước mắt, người Syria ăn mừng ngày tàn của Assad thay cho phần những người đã nằm xuống như Hamza, cho biết bao phận người Syria tan nát trong khói lửa.

Chuyện "phẫn nội"

Vụ sinh viên và người nhà làm căng ép giảng viên đến mức bị đuổi việc gây chấn động dư luận trong ngày nghỉ lễ.

Cá nhân mình nghĩ rằng: những vụ việc như thế này sẽ làm không ít giáo viên mất đi tâm huyết với nghề, với học trò. Tận tâm để làm gì, sâu sát với học sinh hay sinh viên của mình để làm gì, để rồi rước họa vào thân?

Khi người giáo viên còn muốn nhắc nhở, còn muốn uốn nắn, chỉ ra lỗi sai của người học thì người học trò đấy nên cảm thấy may mắn. Cách giáo viên "trừng phạt" học trò của họ ác nhất ấy, nó không phải là sự mắng mỏ đâu, mà là họ cứ để mặc cho bạn làm sai để rồi ra đời bị vả bôm bốp đó.

Credit tranh minh họa: Truyện Cổ Remix

Chữ "ạ"

Nay thấy các bài post trên fb ngập tràn cái status của một ai đó (chắc cũng nổi tiếng): "Đừng "Ạ" nữa được không??? Miền Tây, miền Nam mình chữ "Dạ" là đủ lễ phép, dễ thương rồi nè!!!" 

Tôi nhớ lại lần từ miền Bắc vào miền Nam chơi. Khi tôi dùng chữ "ạ" với một người lớn tuổi, người đó đã tỏ vẻ mỉa mai, khiến tôi chột dạ. Ủa, tưởng mình nói "ạ" là lịch sự, lễ phép với người lớn mà? Sau vụ đó tôi mới để ý là trong Nam người ta hay dùng chữ "dạ" khi nói chuyện. 

Từ sau lần đó, tôi cũng để ý hơn những cuộc tranh luận về phương ngữ, hay tiếng địa phương thỉnh thoảng lại bùng lên trên không gian mạng, đa phần xoay quanh việc một số người miền Nam cảm thấy khó chịu khi phương ngữ miền Nam bị từ vựng miền Bắc ảnh hưởng, khiến một số từ người miền Nam hay dùng trở nên ít thông dụng dần. Chẳng hạn, họ khó chịu khi thấy giới trẻ trong Nam bắt đầu sử dụng từ "ạ", thay cho chữ "dạ" trước kia. Tôi lờ mờ nhận thấy bên cạnh nỗi tiếc nuối về một phương ngữ đặc trưng đang mai một dần, có cả sự phẫn uất dội về từ những biến động trong lịch sử trước đây, khi mà ảnh hưởng của miền Bắc tại phía Nam trở nên rõ rệt không chỉ về chính trị, kinh tế mà còn cả trong lời ăn, tiếng nói hàng ngày. 

Về phương diện sự đa dạng của ngôn ngữ, tôi cho rằng mỗi phương ngữ đều có đặc trưng thú vị riêng của nó, và người miền nào đều có quyền lên tiếng về việc sử dụng từ vựng thế nào cho phù hợp. Tôi thấy thật thú vị khi biết "con lợn" còn có tên khác là "con heo", hay "tôi" còn có một từ khác giống thế nhưng đặc trưng miền Nam là "tui", nghe rất dễ thương luôn á. Tôi chỉ không thích việc người miền này ép người miền khác theo cái chuẩn của họ. Về vụ ai đó đừng nói "ạ", chỉ nói "dạ" thôi, nếu đó là câu chuyện giữa người miền Nam nói với nhau, thì tôi không có ý kiến gì. Nhưng nếu một ai đó ở trong Nam khó chịu với tôi, một người miền Bắc khi tôi nói chữ "ạ", thì tôi quạo liền nha! Tôi cũng không thích những người miền Bắc nói rằng "giọng Bắc mới là chuẩn", "phải dùng từ này mới chuẩn" khi nói về tiếng vùng miền khác. 

Tuy nhiên trong bối cảnh hiện đại, sự "pha tiếng" đã trở thành một xu hướng khó có thể cưỡng lại. Tiếp xúc giữa người dân giữa các miền khác nhau ngày càng mạnh mẽ: người nói tiếng Bắc vào miền Nam sinh sống ngày càng nhiều, kết bạn, kết hôn, sinh con đẻ cái với nhau. Nếu đứa con có bố mẹ / ba má là người hai miền khác nhau thì sao nó phải lựa chọn giữa "ạ" và "dạ", mà không dùng cả hai? Ngôn ngữ luôn biến đổi không ngừng nghỉ, tôi nghĩ chẳng có gì sai khi người miền Nam dùng một từ tiếng Bắc hay ngược lại cả, miễn là người đó thấy thoải mái khi giao tiếp. Và ngôn ngữ luôn có nhiều hơn một dòng chảy. Không chỉ người Nam quen dần với một số từ vựng vốn có ở miền Bắc, mà người miền Bắc như tôi cũng tự dưng ngấm các từ miền Nam vào trong lời nói, câu viết của mình khi nào không hay. Đôi lúc tôi dùng luôn các từ như "nghen", "zậy" khi viết comment luôn á. Là một người miền Bắc, tôi thích nghe giọng Nam, và khoái tìm hiểu sự khác biệt của từ vựng tiếng miền Nam lắm luôn, kể cả mấy từ hơi tục luôn nè! :)) 

Tất nhiên cũng có thể có một số ngoại lệ. Nếu dựng những bộ phim lấy bối cảnh miền Nam xưa, miền Bắc xưa, thì tôi hoàn toàn hiểu nó sẽ gây khó chịu khi lời thoại lại lẫn từ vựng, giọng địa phương vùng khác vào. Còn trong bối cảnh lời ăn tiếng nói hàng ngày, quá khắt khe, xét nét với người trẻ, những người đang tiếp nhận, biến đổi và làm giàu ngôn ngữ theo tư duy và tình cảm của họ trong việc dùng từ ngữ thì tôi thấy không nên. 

Còn về những ẩn ức lịch sử đằng sau câu chuyện tiếng vùng miền, tôi nghĩ đây là khía cạnh khó để có thể giãi bày hay thuyết phục ai đó. Nhưng tôi cho rằng dù quan điểm khác biệt đến đâu, sự tôn trọng, cảm thông và chia sẻ sẽ là những giá trị chung có thể tìm thấy ở bất cứ ngôn ngữ, phương ngữ nào. Ngôn ngữ có thể là công cụ để hiểu nhau, để chia sẻ và kết nối, thay vì trở thành điểm mâu thuẫn và chia rẽ lòng người. 

Quán cafe đường tàu đuổi du khách Do Thái

Một sự việc có tính chất bài Do Thái công khai mới xảy ra gần đây ngay tại Hà Nội. Một chủ quán cafe gần đường tàu hỏa sau khi phát hiện một gia đình du khách là người Do Thái đã đuổi họ ra ngoài, nói rằng quán ông ta không tiếp "người đến từ nước các người". Ông ta nói vậy sau khi nhìn thấy đứa bé trong gia đình Do Thái kia đội kippah, một loại mũ đội đặc trưng của người Do Thái. Đôi vợ chồng trong vụ việc là người Do Thái đến từ Úc và Thụy Điển (tài khoản trên IG là @thatjewishfamily).

Dựa vào 2 video mà gia đình người Do Thái kia đăng tải trên IG, có thể thấy ông chủ quán người Việt Nam kia hành động như vậy vì lý do chính trị, khi ông ta công khai việc ủng hộ thông điệp "Free Palestine". 

Cá nhân tôi thấy đây là một hành động không thể chấp nhận, và thực sự là bất ngờ khi nó diễn ra ngay tại Việt Nam. Trước nay, người Việt Nam nổi tiếng với sự mến khách và ít có những hành động cực đoan thái quá nhắm vào du khách bình thường chỉ vì lý do chính trị. Dù Việt Nam từng trải qua nhiều cuộc chiến tranh, du khách Pháp, Mỹ hay Trung Quốc đến Việt Nam vẫn được chào đón vui vẻ. Những hành động kỳ thị vì quan điểm chính trị như trong vụ việc này thực sự rất hiếm. 

Việc ủng hộ Palestine là điều dễ hiểu, khi mà Việt Nam và Palestine có mối quan hệ khá lâu, cũng như tình hình chiến sự tại Gaza gần đây khiến nhiều người trên thế giới, trong đó có người Việt Nam quan tâm. Nhưng ủng hộ người dân Palestine, với tôi, không thể nào đồng nghĩa với việc xúc phạm, tống cổ một gia đình du khách ra ngoài chỉ vì họ là người Do Thái.  

Hạ chí

Hôm nay là ngày hạ chí, ngày có khoảng thời gian trời sáng lâu nhất năm nay. Sau hạ chí, ban ngày sẽ ngắn dần lại, còn ban đêm sẽ dài dần ra. Hạ chí như một mốc báo hiệu rằng nửa năm đã trôi qua.

Nửa đầu năm 2024, điều khó khăn nhất với tôi là những mối quan hệ bạn bè dần trở nên phai nhạt. Những người bạn cũ mỗi người một phương trời, ai nấy đều có những mối bận tâm riêng. Những người bạn online mà tôi quen hồi đại dịch Covid - những đứa dành thời gian nhắn tin với tôi đến quá nửa đêm giờ cũng bận và ít liên lạc hơn trước. Thỉnh thoảng tôi cứ nhìn lại vào zalo, mong một con số nhảy lên ở mục báo tin nhắn để được nghe bạn tám chuyện.

Điều khả dĩ nhất tôi có thể làm là chấp nhận những thay đổi. Những người bạn sẽ đến, rồi đi, âu cũng là chuyện thường tình. Nhưng trong tôi vẫn thấy điều đó thật khó chấp nhận. Ai mà không khó chịu khi mà đã quen với một điều gì đó, giờ lại thấy nó vuột dần ra khỏi tầm tay.

Vẫn biết rằng mình cần phải biết ơn cuộc sống vì những điều tốt đẹp đang có, nhưng mà phần lớn động lực để tôi bước tiếp lại nằm trong trí tưởng tượng về một tương lai được như ý nguyện. Khao khát một điều gì đó, tôi sẽ rèn luyện sức khỏe nhiều hơn, dành nhiều công sức hơn trong công việc, thúc đẩy chính mình đi nhiều hơn đến những vùng đất mới. Nhưng nếu đổi lại là cảm giác vô định, trống rỗng, đột nhiên những nỗ lực đó cũng khựng lại.

Một đêm Hà Nội nóng và ngột ngạt, tôi lại đi ra đường. Tôi vẫn thầm mong một ngày nào đó sẽ tới một thành phố khác, gặp người bạn tôi muốn gặp lâu nay và nói chuyện với nhau bằng giọng thật, chứ không phải là những dòng tin nhắn gõ qua bàn phím. Tôi và bạn sẽ đi qua những con phố đêm Sài Gòn, lúc ấy niềm vui sẽ trọn vẹn biết bao.

Sau những trống trải, tôi đành tập quen dần với cô đơn, với việc lưu giữ những kỷ niệm đẹp đã cũ.

Hà Nội, ngày 21/6/2024

Viết cho tôi 11 tuổi

Hôm nay là ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6. Tôi đã không còn là thiếu nhi cũng rất lâu rồi. Nhưng như ai đó đã nói, bên trong mỗi chúng ta vẫn hiện diện đâu đó một đứa trẻ. Trong một chốc thoáng qua, ta vẫn nhớ về điều gì đó hồi xưa.

Nếu như tôi có thể viết một điều gì cho tôi lúc 11 tuổi, thì đó có lẽ là những lời sau:

1. Tôi vẫn sẽ nhớ việc bị những đứa cùng lớp bắt nạt thời tiểu học. Đó là những ký ức khó chịu, nhưng tôi biết rằng sau đó, mình đủ mạnh mẽ để không cho phép bất kỳ ai xem thường bản thân mình.

2. Trong những năm học sắp tới, tôi sẽ vẫn có những khoảnh khắc thấy mình cô độc, lẻ loi, thấy mình khác biệt với số đông những bạn học và khó kết nối với họ. Nhưng không có điều gì là sai cả, bởi mỗi người có một hành trình riêng. Rồi tôi vẫn sẽ tìm được những người bạn rất thân sau này, ở cấp 2, cấp 3, đại học và kể cả khi đã đi làm.

3. Sẽ có một thời gian tôi cảm thấy mình mông lung trong việc học, phải ráng hết sức có thể để có một điểm số cao ở cả những môn mà mình không thấy hứng thú. Nhưng điều đó không quan trọng bằng việc tìm được môn học sở trường mà tôi sau này cực kỳ yêu thích (sử, địa, tiếng Anh) và sẽ còn có dịp được dùng những kiến thức đó sau này, theo những cách khác nhau.

4. Khi tôi lớn lên, tôi sẽ gặp những chuyện không may, chẳng hạn như việc mình bị mất cắp tiền hay tài sản. Nhưng dù có buồn rồi tự trách mình tới đâu, tôi rồi vẫn sẽ vượt qua được những biến cố đó.

5. Khi tôi lớn, tôi sẽ chứng kiến một trong những đại dịch khủng khiếp nhất quét qua toàn cầu. Đó sẽ là những ngày tháng khó khăn và bất định, đương đầu với nỗi sợ hãi lởn vởn xung quanh, còn tiền bạc thì tiêu tán. Để rồi tôi cũng sẽ vượt qua được thời gian đó, lại đứng dậy, tiếp tục học và làm, có thêm những người bạn mới, đi đến những nơi tôi chưa từng đến.

Nhớ về hồi 11 tuổi, đó là những tháng ngày tôi cảm thấy vừa bình yên, vừa bất an lo lắng. Điều cuối cùng mà tôi năm 31 tuổi nhắn với tôi 11 tuổi nữa là: dù chặng đường phía trước sẽ gặp những nỗi buồn, nhưng sẽ có cả những điều thú vị, những niềm vui bất ngờ sẽ đến và tôi sẽ không phải hối tiếc quá nhiều khi bước tới những chặng đường tiếp theo.

Ảnh minh họa: bìa bộ sách giáo khoa lớp 6 ngày xưa tôi học; tôi từng dành mùa hè trước năm vào lớp 6 để đọc trước những cuốn đó

Dịch vụ nấu cỗ thuê tại Hà Nội (NSHN-HTV)

Đợt này tôi ngán xem phim lẻ, phim bộ, chuyển qua phim tài liệu, phóng sự nhiều hơn. Hôm nọ mới phát hiện Đài Hà Nội (HTV) có làm một chương trình tên "Nhịp sống Hà Nội", mỗi tập phim kéo dài tầm hơn 10 phút nói về những khía cạnh khác nhau của cuộc sống của người dân Hà Nội, cả ở nội thành và ngoại thành.

Mặc dù sống ở Hà Nội, nhưng đúng là có nhiều chỗ, nhiều điều ở Hà Nội tôi chưa biết tới, hoặc vì bận rộn với cuộc sống hàng ngày mà không có dịp tìm hiểu. Vậy nên khi nào rảnh rỗi lại mở một tập "Nhịp sống Hà Nội" mà mình thấy hứng thú ra xem. 

Cái hình ảnh này lấy trong tập phim với đề tài "Dịch vụ nấu cỗ thuê tại Hà Nội". Con mèo trắng này là con của ông bà chủ của một chỗ nấu cỗ thuê. Ở gần phút 2:00 là bắt đầu thấy cảnh con mồn lèo này nằm ưỡn ẹo trước máy quay, rồi có cả tiếng ông chủ nói vọng vào "Sợ à? Con thấy người lạ con sợ chứ gì?" Một lúc sau thì thấy con báo này nằm chềnh ềnh choán hết màn hình, giương mắt coi bà chủ nhận đơn đặt làm cỗ.